Nấm Sporotrichosis - bệnh dễ gặp vào mùa xuân

Bệnh nấm Sporotrichosis tuy không quá phổ biến, nhưng vẫn là bệnh dễ gặp trong mùa xuân. Đây là bệnh mãn tính ở mô dưới da, do vi nấm Sporothrix schenckii gây nên. Vi nấm này có khả năng lây lan qua đường bạch huyết, gây nên những tổn thương dạng cục chạy dọc theo mạch bạch huyết mông. Thời tiết ẩm ướt là điều kiện lý tưởng cho vi nấm sinh sôi, phát triển.

1. Đối tượng dễ mắc bệnh nấm Sporotrichosis?

Vi nấm Sporothrix schenckii (S.schenckii) sống hoại sinh ở đất, lá cây mục là một loại nấm lưỡng hình, chúng xâm nhập cơ thể người qua niêm mạc và qua da hay các vết trầy xước trên da. Do đó, đối tượng chính dễ mắc bệnh nấm Sporotrichosis là thợ mỏ, nông dân, người làm vườn, nhân viên phòng thí nghiệm.

Tất nhiên, người bình thường cũng có nguy cơ nhiễm bệnh do nuối phải nấm hoặc trong quá trình hít thở, gây nhiễm trùng hệ thống. Bên cạnh đó, vi nấm này còn có thể cư trú trên da của mèo và lây truyền sang người khi tiếp xúc.

Ngoài ra, nghiện rượu, đái tháo đường, nhiễm HIV, mắc bệnh huyết học, carcinoma, đang điều trị bằng thuốc giảm miễn dịch cũng là yếu tố làm gia tăng nguy cơ nhiễm vi nấm S.schenckii.

Sau khi xâm nhập mô dưới da, vi nấm này sẽ phát triển tại chỗ hoặc phhats triển vào các mạch bạch huyết lân cận. Một vài trường hợp nấm có thể lan xa hơn tới các chi hoặc tràn vào máu, gây tổn thương mắt, viêm xương khớp khu trú hoặc gây nhiều ổ tổn thương ở người bị suy giảm miễn dịch. Hiếm hoi hơn cả là trường hợp vi nấm xâm nhập thông qua đường hô hấp, dẫn tới viêm phổi tạo hang.

2. Các thể bệnh do Sporotrichosis gây nên?

Bệnh Sporotrichosis là bệnh nấm duy nhất có thể dựa vào bệnh cảnh lâm sàng để chẩn đoán. Sporotrichosis gây nên nhiều thể bệnh khác nhau như:

- Thể da - mạch bạch huyết:

Sau 3 ngày đến 12 tuần nhiễm nấm qua vết trầy xước, vết thương hở, cơ thể bệnh nhân sẽ xuất hiện hiện tượng nổi cục gồ, ban đầu cứng và không đau, có khả năng thay đổi vị trí, nhưng sau đó sẽ mềm da, có cảm giác đau, bất động, trên mặt cục gồ đó có màu hồng tím, lâu dần sẽ bị phù, có mủ và loét.

Nếu hóa mủ thì lượng mủ tương đối ít, dạng đặc, có màu trắng hoặc hơi vàng, dần dần sẽ xuất hiện thêm nhiều cục gồ không cùng lứa, chạy dài thành một được dọc, có thể sờ thấy mạch bạch huyết bị viêm cứng ở giữa các cục. Tuy nhiên, bệnh nhân không đau, không sốt, có thể sờ thấy cả hạch ở vùng phụ cận.

- Thể da:

Cơ thể bệnh nhân xuất hiện các tổn thương dạng u nhú, tương tự như mụn cóc, giống u hạt sinh mủ và không lan ra mạch bạch huyết. Trường hợp bệnh nhân bị AIDS nhiễm Sporotrichosis tổn thương thường đa dạng, có thể nhiễm khuẩn sâu như viêm khớp, nhưng không có biểu hiện ở mạch bạch huyết.

Thể này bệnh nhân cần chú ý, tránh nhầm lẫn với ban giang mai dạng sẩn, nhiễm Mycobacterium không gây lao, nhiễm Sarcoidosis, lao da hoặc viêm da mủ nhiễm khuẩn...

- Thể lan tràn:

Biểu hiện thường thấy là nổi nhiều cục cứng dưới da, phân bố rải rác khắp cơ thể, vi nấm lây lan tới mang bao xương, khớp xương, tủy xương, thận, phổi, cơ quan sinh dục, mắt hay màng não.

Trong đó, phổ biến nhất là viêm xương khớp, đặc biệt là các khớp lớn ở tứ chi như đầu gối, mắt cá chân, khuỷu tay, bàn tay... Chụp X-quang có thể thấy hình ảnh phản ứng màng xương, mất sụn khớp.

- Thể niêm mạc:

Xuất hiện tổn thương dạng u nhú (mụn cóc, có mũ, loét) ở họng, khoang miệng, mũi. Bệnh nhân rất dễ nhầm lẫn với viêm họng, viêm thanh quản, viêm mũi, viêm lưỡi hay viêm niêm mạc miệng. Tuy nhiên, bệnh Sporotrichosis thể niêm mạc còn kèm theo biểu hiện các hạch lân cận sưng to.

- Thể phối nguyên phát:

Mặc dù ít gặp, nhưng đây lại là thể bệnh nguy hiểm. Thể này là do bệnh nhân hít phải bào tử nấm, dẫn chúng xâm nhập vào phổi, gây sưng hạch rốn phổi, thâm nhiễm phổi.

3. Điều trị bệnh Sporotrichosis

Đối với các thể bệnh thông thường, có thể điều trị bằng dung dịch Potassium Iodine (IK) liều thấp rồi tăng dần lên liều cao. Sau khi cải thiện được các triệu chứng lâm sàng trên da thì tiếp tục điều trị thêm 3-4 tuần nữa. Thời gian điều trị bệnh Sporotrichosis bằng dung dịch Potassium Iodine thường kéo dài trong 6 - 12 tuần.

Với thể lan tràn vào máu, bệnh nhân thường được chỉ định dùng Itraconazole hàng ngày, điều trị trong thời gian 6 tháng, hoặc dùng terbinafine hay fluconazole trong nhiều tháng. Thuốc amphotericine B truyền tĩnh mạch cho thấy hiệu quả trong điều trị bệnh Sporotrichosis thể lan tràn, thể phổi, hoặc ở những bệnh nhân thể da - mạch bạch huyết không dung nạp với thuốc uống.

Trong mọi trường hợp, việc điều trị bệnh Sporotrichosis đều cần tiếp tục thực hiện thêm ít nhất 1 tuần sau khi loại bỏ thành công các triệu chứng lâm sàng để tránh bệnh tái phát./.

Thông tin tuyển sinh: Cao đẳng dược hà nội, Cao đẳng y dược hà nội